مرضیه، خواننده سرشناس ایران، در سن ۸۶ سالگی درگذشت

هنرمندان استثنایی به همه جهان تعلق دارند و مرضیه یکی از آنها است…

مارگالیت فاکس

مرضیه، خواننده بزرگ موسیقی سنتی ایران، که از سال ۱۹۷۹ سکوت اختیار کرد و سپس چند سال بعد در خارج از ایران خواندن را از سر گرفت، روز چهارشنبه در پاریس درگذشت. او ۸۶ ساله بود و از سال ۱۹۹۴ در پاریس زندگی می‌کرد. از او یک پسر و یک نوه باقی مانده است.

 

مرضیه، که در ایران پیش از انقلاب نامش همه‌جا برسر زبان‌ها بود، به همان اندازه سمبل موسیقی کشورش بود که ام‌کلثوم، خواننده برجسته مصری، برای موسیقی مصر. او کار خوانندگی را از اوایل دهه ۱۹۴۰ آغاز کرد و برای دهه‌ها فقط در رادیو و کنسرت‌ها برنامه اجرا می‌کرد. در طول سال‌ها او برای بسیاری از رهبران جهان، از جمله ملکه الیزابت، دوگل و نیکسون برنامه اجرا کرد.

مرضیه، که اغلب صدای غنی او را با صدای ادیت پیاف تشبیه می‌کردند، حجم گسترده‌ای از ترانه‌ها داشت که گفته می‌شود از هزار بیشتر است. او به‌ویژه به‌خاطر ترانه‌های عاشقانه‌اش ــ‌ عشق بی‌سرانجام، عشق یک‌جانبه، عشق ابدی ــ معروف است که بسیاری از آنها بر اساس شعرهای شاعران قرون وسطای ایران و پس از آن تنظیم شده‌اند.

مرضیه، با نام اشرف‌سادات مرتضایی، در سال ۱۹۲۴ در تهران متولد شد. پدرش، که یک روحانی میانه‌رو بود، و مادرش، که از یک خانوادهٔ هنرمند و نوازنده می‌آمد، او را تشویق کردند که موسیقی را دنبال کند. او برای سال‌ها زیر نظر بزرگترین اساتید موسیقی ایران آموزش دید و سپس در سال ۱۹۴۲ با نام هنری مرضیه، که یک اسم همگانی و به معنای قابل تقدیر یا قابل پذیرش است، خوانندگی را آغاز کرد.

در سال ۱۹۷۹، مرضیه به‌حاشیه رانده شد و از اجرای برنامه ممنوع گردید. او به مزرعه خود در روستا رفت و برای یک دهه و نیم از خوانندگی باز ایستاد. پس از مدتی، محدودیت خوانندگان زن کاهش یافت و به مرضیه گفته شد که می‌تواند فقط در حضور زنان برنامه اجرا کند. او بعدها گفت که این محدودیت برای او قابل قبول نبود و به همین دلیل فقط به تمرین در تنهایی و جایی که کسی صدای او را نشنود اکتفا می‌کرد. او در سال ۱۹۹۵ در مصاحبه با واشینگتن‌تایمز گفت: «من فقط برای پرنده‌ها، برای رودخانه و برای گل‌ها می‌خواندم، نه برای ….»

مرضیه در سفر خود به پاریس در سال ۱۹۹۴ به فرانسه پناهنده شد. او که در آن زمان ۷۰ ساله بود، بار دیگر خوانندگی را از سر گرفت، که اولین آن اجرای کنسرت در رویال آلبرت‌هال لندن در سال ۱۹۹۵ بود. پس از آن او در لس آنجلس و چندین شهر اروپا برنامه اجرا کرد. آخرین کنسرت مهم او در سال ۲۰۰۶ در پاریس در سن ۸۲ سالگی بود.

مصاحبه‌کنندگان اغلب از مرضیه می‌پرسیدند چه چیز او را که فردی غیر سیاسی بود به پیوستن به جنبش مقاومت برانگیخت. مرضیه، در گفتگویی با روزنامهٔ اسکاتزمن در سال ۱۹۹۹، به نقل از مولانا جلال‌الدین رومی، شاعر قرن سیزدهم ایران، گفته بود: آنک یافت می‌نشود آنم آرزوست، کز دیو و دد ملولم و انسان آرزوست.

Leave a Reply