مجله الکترونیکی زیبا

چهار گوشه خیال ــ گلستانی و بوستانی دیگر

نوشته و شعر مکمل احساسی همدیگرند، امواج احساسی (شعر) و اقیانوس تفکر (نوشته). در وسایط ارتباط جمعی ما بیشتر از شناخته‌شدگان هنری صحبت می کنیم. شاید دلایلی مانند کیفیت بهتر، دسترسی سهل‌تر به آثارشان و هم‌خوانی احساس بیشتر ما با آنها منطقی و قابل قبول باشد. اما این مسئولیت ما را نسبت به هنرمندان جوان یا گمنام و ناشناخته کم نمی کند. شاید نیاز به یک توازن و تعادل بین احساس و تفکر، حرف و عمل، دیروز و فردا، آشنا و ناآشنا، خواندن و سرودن، همکاری و همفکری شعر و نوشته را باید حس نمود و ارج نهاد.

دیباچه

می خواهم،
در زیر آسمان نشابور
چندان بلند و پاک بخوانم که هیچ گاه،
این خیل سیلوار مگسها،
نتوانند،
روی صدای من بنشینند.

می خواهم،
در مزرع ستارع زنم شخم
و بذرهای صاعقه را یک‌یک
با دست‌های خویش بپاشم.

وقتی حضورِ خود را دریافتم
دیدم تمام جاده ها، از من،
آغاز می شود.

ای حاضرانِ غایب از خود!
ای شاهدانِ حادثه از دور!
من عهدکرده‌ام،
حتی اگرچه یک شب
رُم را پس از نِرون به‌تماشا رَوَم ــ نِرون،
دیوانه‌ای که می‌خواهد
زنجیر را به گردنِ تُندَر درافکند.
ــ شفیعی کدکنی (م. سرشک)

فی مابین

باشد که این شکوفه بداند که آن بلوط پیر
چگونه بر کجاوهٔ تجربه از خوابِ تبر می‌گذرد.

باشدکه کودکان بربام خانهٔ خوابهاشان
از تعلق شفاف آسمان بلند ستاره بچینند.

باشدکه واژگان هزار پارهٔ این بند بی‌چراغ
پیراهن پریانی از نژاد اشاره شوند.

باشدکه همسایهٔ هفتم این کوچهٔ غریب
از آواز پرسه گردِ پریشان، پریشان نخوابد.

باشدکه این ترانه در زبانی ساده زاده شود
چندان که مادر من از تعبیرِ مبهم خوابهاش،
دلواپس معنی هر مبادا نباشد.

باشدکه مشقهای بسیارم را نوشته باشم و
فردا کسی از روزهای جمعه به مهمانی ما بیاید
تنها همین و خلاص ای خوابِ خوش، خلاص!
ــ سیدعلی صالحی

دریافت و پرداخت

مادر بزرگ
چروک های صورت‌اش را
در بطن اشک پنهان می کند
مادر، کودک احساس‌اش را
در آرزوی بازگشت شوهر
با سگ‌های ولگرد خیابان
همبازی می کند
و در راهروی انتظار زمان
روزهای گذشته جوانی‌اش را
چون آدامس لاستیکی بی‌مزه‌ای
بی اختیار
بر آرواره‌ی چوبی زمان می‌ساید
و بعد از صرف چای
به پرداخت ماهانه‌اش
امضائی بی‌احساس می‌اندازد
توازن پرداخت و دریافت
حاصل یک ماه عمر
دریافت
آن قدر
که ماه دیگر
برای پرداخت داشت باشی
ــ ضیاء قوامی (م‌ ـ د امید میبدی)

بانوی فردوسی و نقش چشمگیر او در زندگی شاعر

آنچه روشن است فردوسی در آغاز جوانی ازدواج کرده است. از تاریخ زناشویی فردوسی همچون تاریخ زاده شدنش آگاهی در دست نیست و پژوهشکران بیگانه که کتابها و نوشته‌های خطی ما را با خود به باخترزمین برده‌اند نیز در نوشته های خود اشاره‌ای به همسر فردوسی نکرده‌اند. دانشمندان و پژوهشگران ایرانی نیز که بن‌مایه های بررسی استواری در اختیار نداشته‌اند و یا نمی توانستند راه سفر به لندن و پاریس را هموار کنند بیشتر به بازگویی از نوشته های این باصطلاح ایران‌شناسان بسنده کرده‌اند. ولی در خود شاهنامه که می تواند استوارترین برگه باشد در آغاز داستان منفرد بیژن و منیژه فردوسی به زیبایی به بانوی خود اشاره‌هایی کرده و گفته است که او زنی روشن و باسواد بوده و چنگ خوب می نواخته و همیشه غمخوار شوی بوده و بالاتر از همه در سرودن شاهنامه یار و یاور او بوده سمت و به زیبایی تمام سپاس خود را از این یار مهربان نشان داشته. سرآغاز این داستان منفرد را بر می‌رسیم. این چامه‌ها را در شبی تیره سروده است.

شبی چون شبه روی شسته بقیر        نه بهرام پیدا نه کیوان نه‌تیر
شده تیره اندر سرای درنگ         میان کرده باریک و دل کرده تنگ

آرامش و آسایش از بستر فردوسی که در درون باغ غنوده بود رخت بربسته و خواب به چشمان او نمی‌آید. بر می‌خیزد و زن زیبای خود را که تا مرز پرستش دوستش داشت فرا می‌خواند.

بدان تنگی اندر بجستم  ز جای         یکی مهربان بودم اندر سرای
خروشیدم و خواستم زو چراغ         بیاورد شمع و بیامد به باغ
مرا گفت: شمعت چه باید همی         شب تیره خوابت نیاید همی؟
بدو گفتم:ای بت نیَم مرد خواب         بیاور یکی شمع چون آفتاب
بنه پیشم و بزم را ساز کن         بچنگ آر چنگ و می آغاز کن
برفت آن بت مهربانم ز باغ         بیاورد رخشنده شمع و چراغ
می آورد و نار و ترنج و بهی         زدوده یکی جام شاهنشهی
گهی می گسارید و گه چنگ ساخت     تو گفتی که هاروت نیرنگ ساخت

همسر مهربان فردوسی با نواختن چنگ و پذیرایی گرم چنان شور و شادمانی در او بر می انگیزد که می‌گوید

زنی مهربان و بافرهنگ و غمخوار شوی خود بوده و یاد شده است.

بهره‌ی این پیوند دو فرزند یکی پسر و دیگری دختر بود که در جای خود به آن می‌پردازیم.

ــ برگرفته از کتاب پیشتازان شعر و ادب ایران
آراکل خواجه‌توریانس

Leave a Reply




Uses wordpress plugins developed by www.wpdevelop.com